Resmî Gazete’de Yayımlandı: Bina Yıkımlarında Güvenlik Şartları Yenilendi

Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle bina ve yapı yıkımlarında uygulanacak güvenlik kuralları yeniden düzenlendi.

Özellikle patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilen yıkımlar, yüksek yapıların kontrollü şekilde sökülmesi, fenni mesuliyet, iş sağlığı ve güvenliği ile gürültü, toz ve titreşim kontrolü konusunda daha kapsamlı şartlar getirildi. Yeni düzenleme, hem çalışanların hem çevredeki yapıların hem de vatandaşların güvenliğinin artırılmasını hedefliyor.

Kentsel dönüşüm, eski yapıların yenilenmesi, riskli yapıların ortadan kaldırılması ve şehir merkezlerindeki yapı stokunun değiştirilmesiyle birlikte yıkım faaliyetleri son yıllarda önemli ölçüde arttı. Ancak bir yapının inşa edilmesi kadar yıkılması da ciddi mühendislik, planlama ve iş güvenliği gerektiriyor.

Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği, yapı yıkımlarının daha kontrollü, planlı ve güvenli şekilde gerçekleştirilmesine yönelik önemli hükümler getiriyor.

Yeni düzenlemenin özellikle yüksek risk taşıyan yıkım yöntemlerine ve çevresel etkisi bulunan faaliyetlere odaklandığı görülüyor. Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilen yıkımların yanı sıra yüksek yapıların yıkılması, çalışanların güvenliği, çevrede bulunan yapıların korunması ve yıkım sırasında ortaya çıkabilecek toz, gürültü ve titreşim gibi etkilerin kontrol altında tutulması öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.

Yıkım Artık Sadece Bir “Söküm” İşlemi Olarak Görülmüyor

Modern yapı yıkımında temel yaklaşım, binanın rastgele parçalanması yerine önceden planlanmış ve mühendislik hesaplarına dayanan kontrollü bir süreç oluşturulmasıdır.

Özellikle şehir merkezlerinde birbirine çok yakın yapıların bulunması, yıkım faaliyetlerinin riskini artırıyor. Bir binanın taşıyıcı sisteminin yanlış zamanda veya yanlış yöntemle etkilenmesi, yalnızca yıkılan yapıyı değil çevredeki binaları da tehlikeye sokabiliyor.

Bu nedenle yeni yaklaşımda yıkım öncesi hazırlık, saha güvenliği, çevredeki yapıların değerlendirilmesi ve kullanılacak yöntemin belirlenmesi büyük önem taşıyor.

Yüksek Yapıların Yıkımında Daha Fazla Planlama Gerekiyor

Yüksek yapıların yıkılması, düşük katlı yapılara göre çok daha fazla risk barındırıyor. Binanın yüksekliği arttıkça yıkım sırasında ortaya çıkabilecek malzeme hareketleri, düşme riski, çevreye yayılabilecek parçalar, toz ve titreşim gibi etkiler de önem kazanıyor.

Bu nedenle yüksek yapılarda yıkım yönteminin yapının özelliklerine uygun şekilde belirlenmesi gerekiyor.

Yıkımın hangi aşamalardan geçeceği, hangi ekipmanların kullanılacağı, çevredeki yapıların nasıl korunacağı ve çalışanların hangi güvenlik önlemlerine tabi olacağı önceden değerlendirilmelidir.

Özellikle yoğun nüfus bulunan bölgelerde yıkım alanının kontrol altına alınması ve üçüncü kişilerin çalışma sahasına girmesinin engellenmesi kritik önem taşıyor.

Patlayıcı Kullanılan Yıkımlara Özel Güvenlik Yaklaşımı

Düzenlemenin dikkat çeken konularından biri de patlayıcı kullanılan yıkımlar.

Patlayıcıyla gerçekleştirilen yapı yıkımları, diğer yıkım yöntemlerine göre çok daha yüksek risk taşıdığı için özel mühendislik ve güvenlik planlaması gerektiriyor.

Bu tür uygulamalarda yalnızca binanın nasıl yıkılacağı değil, çevrede bulunan insanların, yapıların, altyapının ve ulaşım yollarının nasıl korunacağı da değerlendirilmek zorunda.

Patlayıcıların kullanılması sırasında yetkili personel, mevzuata uygun güvenlik tedbirleri ve kontrollü çalışma sistemi büyük önem taşıyor.

Burada amaç, yıkımın mümkün olduğunca öngörülebilir şekilde gerçekleştirilmesi ve kontrol dışı etkilerin önlenmesi.

Fenni Mesuliyetin Önemi Artıyor

Yıkım faaliyetlerinde teknik sorumluluk konusu da düzenlemenin önemli başlıklarından biri.

Fenni mesuliyet, gerçekleştirilen teknik işlemlerin ilgili mevzuata, projeye ve mühendislik kurallarına uygun yürütülmesi açısından kritik bir güvence oluşturuyor.

Yıkımın yalnızca iş makinesi operatörleri tarafından yürütülen bir saha faaliyeti olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. Yapının mevcut durumu, taşıyıcı sistemi, çevresel koşullar ve uygulanacak yöntem teknik açıdan değerlendirilmelidir.

Bu nedenle yıkım sürecinde görev alan teknik kişilerin sorumluluklarının açık şekilde belirlenmesi, olası kazaların önlenmesi açısından önemli.

İş Sağlığı ve Güvenliği Ön Plana Çıkıyor

Yıkım şantiyeleri, inşaat faaliyetlerinin en riskli aşamalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Çalışanlar;

• yüksekten düşme,
• yapı elemanlarının devrilmesi,
• malzeme düşmesi,
• iş makineleriyle temas,
• elektrik hatları,
• toz ve partikül maruziyeti,
• aşırı gürültü,
• titreşim,
• ani yapı hareketleri

gibi çok sayıda riskle karşı karşıya kalabiliyor.

Yeni şartlarla birlikte iş güvenliği önlemlerinin yıkımın bütün aşamalarında daha sistematik şekilde uygulanması hedefleniyor.

Çalışanların uygun kişisel koruyucu donanım kullanması, çalışma alanının kontrol altında tutulması ve risklerin işe başlamadan önce değerlendirilmesi bu sürecin temel unsurları arasında bulunuyor.

Toz Kontrolü Neden Önemli?

Yıkım sırasında ortaya çıkan beton, tuğla, sıva ve diğer yapı malzemelerinden kaynaklanan toz hem çalışanlar hem de çevrede yaşayan vatandaşlar açısından önemli bir çevresel sorun oluşturabiliyor.

Özellikle yoğun yerleşim bölgelerinde kontrolsüz yıkımların ardından çevreye yayılan toz, görüş mesafesini azaltabildiği gibi hava kalitesini de olumsuz etkileyebiliyor.

Bu nedenle yıkım sürecinde toz oluşumunun mümkün olduğunca azaltılması ve çevreye yayılmasının önlenmesi gerekiyor.

Su ile bastırma gibi uygun yöntemler, saha yönetimi ve yıkım yönteminin doğru seçilmesi toz kontrolünde kullanılabilecek uygulamalar arasında yer alıyor.

Gürültü ve Titreşim de Kontrol Altına Alınacak

Yıkım çalışmalarının çevresel etkileri yalnızca tozla sınırlı değil.

İş makineleri, kırıcılar ve diğer ekipmanların çalışması yüksek seviyede gürültü oluşturabiliyor. Bunun yanında özellikle ağır makinelerin kullanıldığı yıkımlarda çevrede hissedilebilen titreşimler meydana gelebiliyor.

Bu durum özellikle yıkım alanına yakın binalarda yaşayan vatandaşlar açısından önemli.

Yeni düzenlemeyle yıkım çalışmalarının çevre üzerindeki etkilerinin azaltılması ve gürültü ile titreşimin kontrol altında tutulması daha fazla önem kazanıyor.

Yıkım faaliyetlerinde güvenliğin artırılması yalnızca çalışanların korunması anlamına gelmiyor.

Çalışma alanının çevresinde yaşayan vatandaşların, komşu yapıların, altyapı sistemlerinin, yolların ve kamu alanlarının korunması da sürecin önemli parçalarından biri.

Özellikle büyük şehirlerde binalar birbirine çok yakın konumda bulunuyor. Bu nedenle bir binanın yıkılması sırasında ortaya çıkabilecek kontrolsüz malzeme hareketleri komşu yapılarda hasara neden olabiliyor.

Bu riskin azaltılması için yıkım öncesinde çevredeki yapıların ve saha koşullarının değerlendirilmesi gerekiyor.

Yıkım Öncesi Hazırlık Kritik Hale Geliyor

Güvenli bir yıkımın ilk aşaması, binanın mevcut durumunun doğru şekilde belirlenmesi.

Yapının;

• taşıyıcı sistemi,
• kat sayısı,
• yapı malzemeleri,
• çevresindeki binalar,
• elektrik ve diğer altyapı bağlantıları,
• ulaşım koşulları,
• yaya hareketliliği,
• yıkım sırasında oluşabilecek çevresel etkiler

gibi unsurlarının değerlendirilmesi gerekiyor.

Bu bilgiler doğrultusunda uygun yıkım yöntemi belirlenmelidir.

Asbest ve Tehlikeli Malzemeler de Dikkate Alınmalı

Özellikle eski yapılarda çeşitli tehlikeli malzemelerle karşılaşılması mümkün.

Yıkım öncesinde yapıda bulunan malzemelerin niteliğinin değerlendirilmesi, tehlikeli maddelerin uygun yöntemlerle yönetilmesi ve çevreye kontrolsüz şekilde yayılmasının önlenmesi büyük önem taşıyor.

Bu konu yalnızca yıkım güvenliği açısından değil, çevre ve çalışan sağlığı açısından da değerlendirilmelidir.

Yıkım Alanında Güvenlik Çemberi Oluşturulmalı

Yıkım sırasında vatandaşların çalışma alanına yaklaşmasını engellemek temel güvenlik uygulamalarından biri.

Şantiye sınırlarının belirlenmesi, gerekli uyarıların yapılması ve yetkisiz kişilerin alana girmesinin önlenmesi gerekiyor.

Özellikle yüksek yapılarda düşebilecek yapı parçaları nedeniyle güvenli alan oluşturulması hayati önem taşıyor.

İş Makineleri Kontrollü Kullanılmalı

Ekskavatör, hidrolik kırıcı ve benzeri ağır iş makinelerinin kullanıldığı yıkımlarda operatör güvenliği kadar çevredeki yapıların korunması da önemli.

Yanlış açıdan yapılan müdahale veya taşıyıcı sistemin beklenmedik şekilde hareket etmesi, ciddi kazalara neden olabilir.

Bu nedenle yıkım sırasındaki makine kullanımı önceden hazırlanan çalışma planına uygun şekilde yürütülmelidir.

Kentsel Dönüşümde Yeni Kurallar Daha Fazla Önem Taşıyor

Türkiye genelinde kentsel dönüşüm çalışmalarının hızlanması, bina yıkımlarının sayısını da artırıyor.

Özellikle İstanbul, İzmir, Ankara, Bursa, Kocaeli ve diğer büyükşehirlerde eski yapıların yenilenmesi amacıyla çok sayıda bina yıkılıyor.

Bu nedenle yıkım faaliyetlerinin standartlara uygun şekilde gerçekleştirilmesi, şehir güvenliği açısından önemli bir konu haline geliyor.

Yeni kuralların temel hedeflerinden biri de artan yıkım faaliyetlerinin daha güvenli ve kontrollü hale getirilmesi.

Yapı yıkımı, binanın inşa edilmesinden daha az teknik bir işlem değildir. Özellikle yüksek yapılarda ve yoğun şehir dokusunda gerçekleştirilen yıkımlarda küçük bir planlama hatası bile ciddi sonuçlara yol açabilir.

Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle birlikte patlayıcı kullanılan yıkımlar, yüksek yapıların yıkılması, teknik sorumluluk, iş güvenliği ve çevresel etkilerin kontrolü daha belirgin bir çerçeveye oturtuluyor.

Düzenlemenin vatandaş açısından en önemli sonucu ise yıkım çalışmalarının daha kontrollü yapılmasının hedeflenmesi.

Uzman Gözüyle Değerlendirme

Yapı ve inşaat sektöründeki genel teknik yaklaşım açısından değerlendirildiğinde, güvenli yıkımın üç temel ayağı bulunuyor:

Doğru teknik planlama, yetkin ekip ve etkin saha denetimi.

Bu üç unsurdan herhangi birinin eksik olması yıkım faaliyetlerinde riski artırabilir.

Özellikle şehir merkezlerinde yapılan yıkımlarda çevredeki yapıların durumu mutlaka dikkate alınmalı. Yıkım yöntemi yalnızca binanın özelliklerine göre değil, çevresel koşullara göre de belirlenmeli.

Patlayıcı kullanılan uygulamalarda ise mevzuata uygun yetkilendirme, güvenlik prosedürleri ve profesyonel teknik ekip daha da kritik hale geliyor.

Vatandaşlar Nelere Dikkat Etmeli?

Bir binanın bulunduğu bölgede yıkım çalışması başlayacaksa vatandaşların da bazı temel güvenlik kurallarına dikkat etmesi gerekiyor.

Yıkım alanına yaklaşılmamalı, güvenlik bariyerleri geçilmemeli ve yetkililerin uyarıları dikkate alınmalı.

Çalışma sırasında yoğun toz oluşması halinde özellikle kapı ve pencerelerin kapalı tutulması, çocukların ve hassas kişilerin yıkım alanından uzak tutulması uygun olacaktır.

Ayrıca komşu binalarda olağan dışı çatlak, deformasyon veya başka bir hasar görülmesi halinde durumun ilgili yetkililere bildirilmesi önem taşıyor.

Yıkım Firmaları İçin Önemli Hatırlatma

Yıkım işini üstlenen firmaların yalnızca operasyonel sürece değil, mevzuatın öngördüğü teknik ve güvenlik şartlarının tamamına uyum sağlaması gerekiyor.

Yıkım planının hazırlanması, görev ve sorumlulukların belirlenmesi, çalışan güvenliğinin sağlanması, çevresel etkilerin azaltılması ve gerekli kontrollerin yapılması sürecin ayrılmaz parçaları.

Özellikle patlayıcı kullanılan yıkımlar ile yüksek yapıların yıkımlarında standart dışı uygulamalardan kaçınılması gerekiyor.

Sonuç

Yeni düzenleme, Türkiye’de yapı yıkımlarının daha güvenli, kontrollü ve çevreye daha az zarar veren yöntemlerle gerçekleştirilmesi açısından önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

Patlayıcı kullanılan yıkımlardan yüksek yapıların kontrollü şekilde yıkılmasına, fenni mesuliyetten iş güvenliğine, tozdan gürültü ve titreşim kontrolüne kadar birçok başlığın birlikte ele alınması, yıkım sektöründe daha disiplinli bir uygulama döneminin önünü açabilir.

Özellikle kentsel dönüşüm faaliyetlerinin devam ettiği Türkiye’de, yıkım güvenliğinin önümüzdeki dönemde daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.

Kaynak: Resmî Gazete ve ilgili yapı/yıkım mevzuatı.
 

Etiketler

yıkım yönetmeliği, bina yıkımı, yapı yıkım yönetmeliği, Resmî Gazete, patlayıcı ile yıkım, yüksek yapı yıkımı, iş güvenliği,#YıkımYönetmeliği, #BinaYıkımı, #ResmiGazete, #YapıGüvenliği, #İşGüvenliği, #KentselDönüşüm, #AcilenSatılık