Reşit olmayan küçükler ya da ergin olan kişiler için atanan yasal temsilcilerdir. Kanuni hakların kısıtlanması için tüm şartları taşıyan kişilere vasi atanır.
Vasi aileden olabileceği gibi mahkeme tarafından atanmış kişilerde olabilir. Velayet altında olan küçüklerin zamanla velayet hakkını bulunduran kişiler tarafından kötü kullanılması sonucu mahkeme tarafından çocuğa vasi atanır.
Vesayet ve Vasi Tayini Nedir?
Ergin kişiler ya da velayet altında bulunan ancak velayeti kaldırılan, velayet altında bulunmayan kişilerin kişisel, toplumsal, sosyolojik, hukuki ve mallarına ilişkin haklarını koruması adına atanmış yasal temsilcilerdir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen vesayet, kanuni ya da kişinin kendisi tarafından da mahkemeden talep edilebilir. Vesayet altında olan kişiye vasi tayin edilir. Türk Medeni Kanunu 404, 405, 406, 407. maddeleri gereğince vesayete ilişkin durumlar ve koşullar sayılmıştır. 408. madde gereğince kişinin kendi talebi üzerine vesayet altına alınmasına dair kısıtlama düzenlenmiş bulunmaktadır.
Vesayet Şartları Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu tarafından belirtilen şartlar arasında bazı durumlar vasi atanması için gereklidir. Özellikle vasi atanması adına ergin ya da çocuk olmasına ilişkin bazı şartlar da yer almaktadır. Boşanma sonrasında velayetin anne ve babadan kaldırılması sonucu vasi tüm çocuklara ve doğacak çocuklara atanabilir.
Şartlar;
- Yaşın küçük olması
- Kısıtlılık
- Hürriyeti bağlayıcı ceza
- Kişinin talebi
Bahsi geçen hürriyeti kısıtlama nedeni ile vasi atanması, hapis cezası alan kişi için geçerlidir. Bu durumda vasi olarak eş atanabildiği gibi hâkim kararına göre yasal temsilci aile dışından da atanabilir.
Küçüklerin Vesayet Altına Alınması
Küçükler 18 yaş altı olan çocukları ifade eden bir yanımdır. Küçüğün anne ve babası tarafından korunmadığının tespiti, velayetin ağır olarak ihlal edilmesi çocuğun vesayet altına alınmasını gerektirir. Anne ve babanın çocuğun yanında bulunmaması, çocukların korunmasının mümkün olmadığı durumlarda çocukların kişilik ve maddi haklarını korumaya yönelik vasi atanır. Aynı zamanda devlet yetkilileri tarafından vesayet altına alınması gereken bir durumla karşılaşılması halinde idari makamlara, mahkemelere ve görevli vesayet makamlarına bildirerek çocuğun vesayet altına alınmasını sağlayabilir.
Kısıtlılık Sebebi İle Vesayet
Kısıtlılık halleri; akıl hastalığı, korunmaya muhtaç, toplumu tehlikeye sokan davranışlar gibi durumlardır. Akıl hastalığı ya da zayıflığı nedeni ile şahsi işlerini yapamayan, bakımında yardım gerektiren, toplumsal güvenliği tehdit eden davranışlarda bulunan kişiler vesayet altına alınmalıdır. Bunun yanı sıra madde bağımlılığı, kötü yaşam, malvarlığını doğru kullanamama, savurganlık, alkol bağımlılığı, ailesini maddi manevi sıkıntıya düşürme gibi durumlarda vesayet altına alınır.
Vesayet Altına Alma İşlemleri
Vesayet altına alınması için öncelikle ilgili dinlenir, bilirkişi raporu alınır. Kişinin alkol ya da uyuşturucu bağımlığı gibi durumlarda kişi dinlenmek zorundadır. Akıl sağlığı zayıf olan ya da akıl hastalığı bulunan kişi için resmi sağlık raporu zorunludur. Kurul raporuna göre hâkim tarafından karar verilir. Diğer aşama ilan aşamasıdır. Kısıtlama kararı kesinleştikten sonra, kısıtlının ikamet adresi, nüfusa kayıtlı olduğu yere ilan yapılır. İyi niyetli üçüncü kişiler ilandan önce olumsuz durumlardan etkilenmez.
