Yıllar önce kiralık ev ilanlarında karşılaştığımız "bekara, öğrenciye veya çocuklu aileye ev yok" gibi kısıtlamalar, günümüzde şekil değiştirerek yerini çok daha katı bir kurala bıraktı: "Evcil hayvan kabul edilmez!" Kiralık konut piyasasında ev arayan kedi ve köpek sahipleri, mülk sahiplerinin eşyalara ve parkelere zarar geleceği endişesiyle büyük bir reddedilme dalgası yaşıyor.
Ev sahibini ikna etmeyi başaran kiracıları ise bina yönetim planları ve komşu şikayetleri gibi aşılması zor hukuki ve sosyal engeller bekliyor. Konut piyasasındaki bu yeni krizin nedenlerini, ev sahiplerinin endişelerini ve kiracıların yasal süreçlerde neler yapabileceğini mercek altına alıyoruz.
Kiralık Konut Kriterlerinin Tarihsel Değişimi: Bekardan Evcil Hayvana Uzanan Süreç
Türkiye'de kiralık konut piyasası, sadece ekonomik dalgalanmaların değil, aynı zamanda sosyolojik değişimlerin de en net gözlemlendiği alanlardan biridir. Yıllar önce kiralık bir ev arandığında ev sahiplerinin ilk soruları genellikle adayın medeni durumu, cinsiyeti, çalıştığı iş sektörü ve çocuk sayısı üzerine yoğunlaşırdı. Hatta hane halkı sayısı, akrabaların sık gelip gelmeyeceği gibi oldukça özel hayata müdahale eden sorular sormak olağan karşılanırdı. "Bekara ev yok", "Öğrenciye verilmez", "Memur kefil şart" gibi ifadeler ilanların demirbaşı niteliğindeydi.
Ancak günümüzde demografik yapıların değişmesi, yalnız yaşama eğiliminin artması ve ekonomik koşulların farklılaşmasıyla birlikte ev sahiplerinin kriterleri de boyut değiştirdi. Artık bekarlar veya öğrenciler eskisi kadar büyük bir "risk" olarak görülmeyebiliyor; zira yalnız yaşayan profesyonellerin sayısı bir hayli arttı. Bunun yerine günümüzde ilanlarda ve yüz yüze görüşmelerde karşımıza yepyeni, çok daha katı tabular çıkıyor: Sigara içilmemesi, evin home-office kullanılmaması ve en önemlisi "evcil hayvan bulundurulmaması." Özellikle pandemi sonrası dönemde evcil hayvan sahiplenme oranlarının ciddi şekilde artması, bu konuyu kiralık konut krizinin en kilit maddelerinden biri haline getirdi.
Patili bir dostla yaşamayı seçen bireyler, bugün kiralık ev piyasasında adeta ikinci sınıf vatandaş muamelesi görüyor. Bütçesi uygun olan, düzenli bir gelire sahip olan ve referans gösterebilen profiller bile, sadece bir kedisi veya köpeği olduğu için onlarca evden ret cevabı alabiliyor. Bu durum, sadece bir barınma sorunu değil, aynı zamanda evcil hayvan sahiplerinin psikolojik olarak da yıprandığı büyük bir toplumsal krize dönüşmüş durumda.
Ev Sahiplerinin Endişeleri Ne Kadar Gerçekçi? Duvarlar, Parkeler ve Mobilyalar
Evcil hayvanlı kiracılara karşı örülen bu duvarın temelinde, mülk sahiplerinin mülklerini koruma içgüdüsü yatıyor. Bir ev sahibi, yatırım yaptığı ve belki de kredi ödediği konutunun deforme olmasından haklı olarak korkuyor. Evcil hayvan denildiğinde birçok ev sahibinin aklına ilk gelen senaryolar oldukça kaotik: Tırmalanmış kapı pervazları, idrar kokusunun sindiği ahşap parkeler, yırtılmış duvar kağıtları ve hasar görmüş demirbaş mobilyalar.
AS Bu Haberi Web Sitenizde Paylaşabilirsiniz
Özellikle eşyalı kiralık ev konseptinin yaygınlaşmasıyla birlikte bu korkular daha da zirveye tırmandı. Mülk sahipleri, kedi veya köpeklerin mobilyalara, oturma gruplarına ve beyaz eşya kablolarına zarar verebileceği düşüncesiyle "evcil hayvanlı kiracıya" kapılarını tamamen kapatıyor. Peki bu endişeler ne kadar gerçekçi?
Elbette, eğitimsiz veya yavru bir evcil hayvanın eve belirli ölçülerde zarar verme potansiyeli vardır. Ancak iyi eğitim almış, tuvalet alışkanlığı oturmuş ve enerjisini dışarıda atan evcil hayvanların eve verdiği zarar, çoğu zaman küçük çocuğu olan bir ailenin eve verdiği zarardan daha azdır. Hatta birçok uzman, evcil hayvan sahiplerinin barınma ihtiyaçlarının zor karşılanması nedeniyle buldukları evlere çok daha iyi baktıklarını, komşuluk ilişkilerine daha fazla özen gösterdiklerini ve "evden çıkarılma korkusuyla" aidat/kira ödemelerinde çok daha düzenli olduklarını belirtiyor. Ancak maalesef bu gerçek, ev sahiplerinin önyargılarını kırmaya çoğu zaman yetmiyor.
Ev Sahibini İkna Etmek Yetmiyor: Yönetim Planı Duvarı
Diyelim ki bir kiracı adayı, aylarca süren aramalar sonucunda evcil hayvanını kabul eden, anlayışlı bir ev sahibi buldu. İki taraf anlaştı, depozito ödendi, kira sözleşmesi imzalandı. Kiracı derin bir nefes alıp eşyalarını taşımaya başladı. Ancak kabus tam bu noktada yeniden başlayabilir. Karşılarına çıkan yeni engel: Bina veya Site Yönetim Planı.
Türkiye'de Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK), apartman ve sitelerin yönetimi konusunda "Yönetim Planı" adı verilen ve tapu siciline şerh edilen bir belgeyi esas alır. Yönetim planı, binanın anayasası gibidir. Eğer o binanın yönetim planında "Bağımsız bölümlerde kedi, köpek, kuş, sürüngen gibi evcil veya yabani hayvan beslenemez" şeklinde net bir madde varsa, ev sahibinin size verdiği sözlü veya yazılı iznin hiçbir yasal geçerliliği kalmaz.
Apartman yönetimi veya rahatsız olan tek bir komşu bile, bu yönetim planına dayanarak Sulh Hukuk Mahkemesi'nde dava açabilir ve evcil hayvanın evden uzaklaştırılmasını talep edebilir. Mahkemeler, Kat Mülkiyeti Kanunu gereği öncelikli olarak yönetim planına bakarlar. Plan yasak diyorsa, hayvanın gürültü yapıp yapmadığına, çevreye zarar verip vermediğine bakılmaksızın tahliye kararı verilebilir. Bu nedenle evcil hayvan sahiplerinin kiralık ev ararken sadece ev sahibine değil, binanın yönetim planına da tapudan veya yöneticiden bakmaları hayati önem taşımaktadır.
Komşu Baskısı ve "Rahatsızlık Verme" İddiaları
Yönetim planında herhangi bir yasak olmasa bile, sorunlar bitmeyebilir. Kedi ve özellikle köpek sahipleri, yaşam süreçleri boyunca komşularından gelen şikayetlerle mücadele etmek zorunda kalmaktadır. Köpeğin havlaması, tüy dökmesi, apartman boşluğunda veya asansörde karşılaşılan durumlarda komşuların "korktuğunu" belirterek yarattığı baskı, kiracılar üzerinde büyük bir stres kaynağıdır.
Türk Medeni Kanunu'na ve Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre, herkes kendi bağımsız bölümünü kullanırken komşularına rahatsızlık vermemekle yükümlüdür. Bir komşu, "köpek çok havlıyor, gürültüden uyuyamıyoruz" iddiasıyla belediyeye, zabıtaya veya mahkemeye başvurabilir. Bu gibi durumlarda, yönetim planında yasak olmasa dahi, mahkeme bilirkişi atayarak ses ölçümü yapabilir ve hayvanın gerçekten "tahammül sınırlarını aşan" bir rahatsızlık verip vermediğini tespit edebilir. Kötü niyetli komşular, asılsız şikayetlerle süreci yıpratıcı bir psikolojik savaşa dönüştürebilir.
