Artan inşaat maliyetleri sonrası müteahhitlerin ek ödeme talepleri yeniden gündemde. Peki vatandaş bu talepleri kabul etmek zorunda mı? Hukuk uzmanları sözleşmeye dikkat çekiyor.
Maliyet Artışı Tartışması Büyüyor
Türkiye’de son dönemde yükselen inşaat maliyetleri, konut projelerinde yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Özellikle kentsel dönüşüm ve kat karşılığı projelerde bazı müteahhitlerin, “maliyet arttı” gerekçesiyle ek ücret talep ettiği görülüyor.
Uzmanlara göre bu durum her projede geçerli değil. Çünkü temel belirleyici unsur, taraflar arasında imzalanan sözleşme oluyor.
Hukuki Gerçek Net Sözleşme Ne Diyorsa O Geçerli
Gayrimenkul hukukuna göre, kat karşılığı ya da sabit bedelli sözleşmelerde tarafların hak ve yükümlülükleri baştan belirleniyor. Bu nedenle müteahhitin tek taraflı olarak fiyat artırması genel kural olarak mümkün değil.
Ancak bazı istisnai durumlar bulunuyor:
-
Sözleşmede “fiyat farkı” maddesi varsa
-
Aşırı ekonomik değişim (öngörülemeyen krizler) oluşmuşsa
-
Mahkeme tarafından “uyarlama” kararı verilirse
Bu şartlar oluştuğunda müteahhit, sözleşmenin yeniden düzenlenmesini talep edebiliyor. Hatta gerekli görülürse sözleşmenin feshi bile gündeme gelebiliyor.
Vatandaş Ek Ücret Ödemek Zorunda mı
Uzman görüşlerine göre:
-
Sözleşmede ek ödeme maddesi yoksa vatandaş ödeme yapmak zorunda değil
-
Müteahhit teslimi geciktirirse hukuki yaptırımla karşılaşabilir
-
Anahtar teslimi için ek ücret şart koşulması hukuka aykırı olabilir
Geçmiş örneklerde bazı müteahhitlerin maliyet artışını gerekçe göstererek teslimleri geciktirdiği ve ek ücret talep ettiği biliniyor.
En Kritik Nokta Sözleşme Türü
Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, hem eser sözleşmesi hem de satış unsurları içeren karma bir yapı taşıyor. Bu nedenle her uyuşmazlıkta sözleşme maddeleri ve Yargıtay içtihatları belirleyici oluyor.
Uzmanlardan Uyarı
Hukukçular, vatandaşların mağdur olmaması için şu uyarılarda bulunuyor:
-
Sözleşmeler detaylı incelenmeli
-
Ek ödeme talepleri yazılı olarak istenmeli
-
Gerekirse hukuki destek alınmalı
“Maliyet arttı” gerekçesi tek başına müteahhite ek para talep etme hakkı vermez. Ancak sözleşme hükümleri ve olağanüstü ekonomik şartlar bazı durumlarda istisna yaratabilir. Bu nedenle her proje özelinde değerlendirme yapılması gerekiyor.
