Sert fren yaptığınızda fren pedalında hızlı ve ritmik bir titreme hissediyorsanız hemen ABS arızası olduğunu düşünmeyin.
Özellikle kaygan veya düşük tutuşlu zeminde ABS'nin devreye girmesi sırasında pedalın titreşmesi çoğu araçta sistemin fren basıncını otomatik olarak düzenlediğini gösterebilir. Ancak titreşim normal frenlemelerde de ortaya çıkıyor, ABS uyarı lambası yanıyor veya fren performansında değişiklik hissediliyorsa fren sistemi ve ABS mutlaka kontrol edilmelidir.
Sert Frende Pedal Titriyorsa ABS Arızalı mı? ABS Arızası Nasıl Anlaşılır?
Sert frende pedal titriyorsa ABS arızalı mı?
Fren pedalının sert fren sırasında hızlı şekilde titremesi sürücüleri endişelendirebiliyor. Ancak bu titreşim her zaman ABS arızası anlamına gelmiyor. Peki ABS devreye girdiğinde pedal neden titrer ve gerçek bir ABS arızası nasıl anlaşılır?
Fren pedalının sert frende titremesi ne anlama geliyor?
Araç kullanırken özellikle yüksek hızda veya ani bir tehlike karşısında sert şekilde fren yaptığınızda fren pedalının ayağınızın altında hızlı hızlı titrediğini hissedebilirsiniz. Bu durum birçok sürücüyü endişelendiriyor ve akla ilk olarak "ABS arızalandı mı?" sorusunu getiriyor.
Ancak fren pedalındaki bu titreşim tek başına ABS arızası anlamına gelmez. Tam tersine, uygun şartlarda hissedilen hızlı pedal pulsasyonu ABS'nin devreye girdiğinin bir işareti olabilir.
ABS yani kilitlenmeyi önleyici fren sistemi, sert fren sırasında tekerleklerden birinin veya birkaçının kilitlenmeye yaklaşmasını algılayarak fren basıncını çok kısa aralıklarla azaltıp artırır. Bosch'un teknik açıklamasına göre sistem, tekerlek hız sensörlerinden gelen verileri değerlendirir ve kilitlenme eğilimi ortaya çıktığında ilgili tekerleğin fren basıncını düzenler. Bu işlem sırasında bazı araçlarda fren pedalında belirgin bir pulsasyon hissedilebilir.
Dolayısıyla sert fren sırasında ortaya çıkan ritmik, hızlı ve kısa süreli pedal titreşimi, özellikle yol yüzeyi kaygansa veya frenleme çok kuvvetliyse, çoğu durumda ABS'nin normal çalışma davranışı olabilir.
ABS sistemi tam olarak nasıl çalışıyor?
Acil Al ve Acil Sat İlan Sitesidir
ABS'nin temel amacı, sert frenleme sırasında tekerleklerin tamamen kilitlenmesini önlemektir. Tekerlek tamamen kilitlendiğinde araç üzerindeki sürücünün yönlendirme kabiliyeti azalabilir. ABS ise fren basıncını kontrol ederek tekerleğin dönmeye devam etmesine yardımcı olur.
Modern ABS sistemi temel olarak tekerlek hız sensörleri, elektronik kontrol ünitesi ve hidrolik kontrol biriminden oluşur. Tekerleklerde bulunan sensörler dönüş hızlarını sürekli olarak izler. Bu bilgiler ABS kontrol ünitesine aktarılır.
Sistem herhangi bir tekerleğin diğerlerine göre anormal şekilde yavaşladığını ve kilitlenme eğilimine girdiğini algılarsa ilgili fren devresindeki basıncı düzenler. Basınç azaltılır, tekerlek yeniden dönmeye başladığında basınç tekrar artırılır. Bu döngü frenleme sırasında çok hızlı şekilde tekrarlanabilir.
Sürücünün hissettiği pedal titreşiminin temel nedeni de bu hızlı fren basıncı düzenlemeleridir.
Bu nedenle ABS'nin devreye girdiği bir acil frenleme sırasında pedalda titreşim, tıkırtı veya pulsasyon hissedilmesi tek başına arıza göstergesi değildir.
ABS devreye girdiğinde pedal neden titrer?
ABS'nin yaptığı işlem aslında sürücünün ayağının altında hissedilebilecek kadar hızlı gerçekleşebilir. Sistem fren basıncını sürekli olarak düzenlediği için pedal üzerinde kısa süreli darbeler oluşabilir.
Özellikle ıslak asfalt, kar, buz, gevşek zemin veya yolun bir bölümünde tutuşun diğer bölüme göre daha düşük olduğu durumlarda ABS daha erken devreye girebilir.
Bu sırada sürücü fren pedalının ayağını geriye doğru ittiğini veya pedalın hızlı şekilde titreştiğini hissedebilir. Bazı araçlarda mekanik veya hidrolik sesler de duyulabilir.
Bu durumun önemli bir özelliği vardır: Titreşim genellikle sert ve acil frenleme sırasında ortaya çıkar ve fren pedalına uygulanan kuvvet azaltıldığında veya araç durduğunda sona erer.
Dolayısıyla yalnızca acil fren sırasında oluşan kısa süreli pedal pulsasyonu, özellikle ABS uyarı lambası yanmıyorsa, doğrudan ABS arızası olarak yorumlanmamalıdır.
Hangi pedal titreşimi normal kabul edilebilir?
Burada en önemli ayrım titreşimin ne zaman ortaya çıktığıdır.
Eğer araç normal şekilde ilerlerken fren pedalına hafif veya orta kuvvette bastığınızda pedal düzgün çalışıyor, ancak ani ve sert fren sırasında pedal hızlı şekilde titreşiyorsa ABS'nin devreye girmesi söz konusu olabilir.
Örneğin kuru asfaltta önünüzde aniden bir engel çıktığında frene güçlü şekilde bastınız. Tekerleklerden biri kilitlenmeye yaklaşırsa ABS fren basıncını düzenleyebilir. Bu sırada pedalda hızlı pulsasyon hissedebilirsiniz.
Bu durum özellikle yeni araçlarda veya elektronik fren sistemleri gelişmiş modellerde sürücü tarafından daha belirgin hissedilebilir.
Bununla birlikte pedalın her frenlemede titremesi normal kabul edilmemelidir. Fren pedalındaki sürekli veya giderek artan titreşim; fren diskleri, balatalar, kaliperler, tekerlekler, süspansiyon parçaları veya başka mekanik sorunlarla ilişkili olabilir. Frenleme sırasında direksiyonda veya pedalda titreşim görülmesi, fren sistemi açısından incelenmesi gereken belirtiler arasında yer alır.
ABS arızasının en belirgin işareti nedir?
ABS arızasını anlamanın en kolay yollarından biri gösterge panelindeki ABS uyarı lambasını takip etmektir.
Araç çalıştırıldığında ABS lambasının kısa süreli yanması çoğu araçta sistemin gösterge kontrolünün bir parçasıdır. Ancak motor çalıştıktan sonra ABS lambası sönmüyor veya sürüş sırasında yeniden yanıyorsa sistem bir arıza algılamış olabilir.
NHTSA'nın teknik düzenlemelerinde ABS arızasının sürücüye bir uyarı lambasıyla bildirilmesinin güvenlik açısından önemli olduğu açıkça belirtilmektedir. ABS sisteminde bir problem algılandığında ilgili arıza göstergesi sürücünün dikkatini çekmek ve gerekli onarımın yapılmasını teşvik etmek amacıyla kullanılır.
Ancak gösterge lambasının yanması, arızanın mutlaka ABS hidrolik ünitesinin bozulduğu anlamına gelmez. Sorun tekerlek hız sensörlerinden, kablolardan, elektrik bağlantılarından, kontrol ünitesinden veya sistemin başka bir bileşeninden kaynaklanabilir.
ABS ışığı yanıyorsa frenler tamamen çalışmaz mı?
ABS lambasının yanması ile normal fren sisteminin tamamen devre dışı kalması aynı şey değildir.
Birçok araçta ABS sisteminde arıza meydana geldiğinde normal hidrolik fren sistemi çalışmaya devam edebilir. Ancak aracın kilitlenmeyi önleme fonksiyonu devre dışı kalabileceğinden özellikle acil frenleme sırasında araç davranışı değişebilir.
Burada önemli olan bir başka uyarı lambasıdır. ABS lambasıyla birlikte kırmızı fren sistemi uyarı lambasının yanması, fren hidroliği seviyesi veya fren sisteminin başka bir bölümüyle ilgili daha ciddi bir probleme işaret edebilir.
Bazı araçlarda ABS ile elektronik fren dağıtımı gibi sistemler birbiriyle bağlantılı olduğundan birden fazla uyarı ışığının birlikte yanması daha dikkatli değerlendirilmelidir. NHTSA tarafından yayımlanan araç dokümanlarında ABS/EBD arızalarında ABS ve fren uyarı lambalarının birlikte yanabileceği ve sistemin kontrol edilmesi gerektiği belirtilmektedir.
ABS arızası nasıl belli olur?
ABS arızasında görülebilecek belirtiler araçtan araca değişebilir. Ancak sürücünün dikkat etmesi gereken başlıca işaretler şunlardır:
ABS uyarı lambasının sürekli yanması: Kontak açıldığında yanan ancak motor çalıştıktan sonra sönmeyen ABS lambası sistemde kayıtlı bir arıza bulunabileceğini gösterir.
ABS ve ESP/ESC lambalarının birlikte yanması: Modern araçlarda ABS, çekiş kontrolü ve elektronik denge sistemi birbirinden tamamen bağımsız değildir. Tekerlek hız bilgilerinin kullanıldığı sistemlerden birinde sorun olması başka güvenlik sistemlerinin de devre dışı kalmasına neden olabilir.
ABS'nin gereksiz yere devreye girmesi: Kuru ve düzgün bir zeminde normal frenleme sırasında ABS'nin çok erken devreye girmesi, tekerlek hız sensörü veya sensör sinyaliyle ilgili bir problemin araştırılmasını gerektirebilir.
Acil frende ABS'nin devreye girmemesi: Tekerleklerin kilitlendiği veya araçta ABS müdahalesinin olması gereken bir durumda sistemin beklenen şekilde çalışmaması da kontrol gerektirir.
Fren pedalında anormal davranış: Pedalın normalden fazla aşağı inmesi, aşırı sertleşmesi veya frenleme sırasında alışılmadık şekilde davranması yalnızca ABS değil, genel fren sistemi açısından da incelenmelidir.
Direksiyonda veya araç gövdesinde frenleme sırasında titreşim: Bu belirti çoğu zaman ABS arızasından ziyade fren diski, balata, kaliper, tekerlek veya süspansiyon kaynaklı olabilir.
Fren diski bozuksa pedal neden titrer?
Sürücülerin sık yaptığı hatalardan biri, her fren pedalındaki titreşimi ABS ile ilişkilendirmektir.
Oysa fren diskindeki yüzey bozukluğu veya kalınlık değişimi frenleme sırasında titreşim oluşturabilir. Özellikle yüksek hızdan fren yaparken direksiyonda veya fren pedalında ritmik bir titreşim hissedilmesi mekanik fren sisteminin kontrol edilmesini gerektirir.
Fren balatalarının düzensiz aşınması, kaliperin düzgün çalışmaması, fren diskinin yüzeyindeki problemler veya süspansiyon parçalarındaki boşluklar da frenleme sırasında titreşim oluşturabilir.
Firestone'un fren sistemi değerlendirmelerinde de frenleme sırasında pedal veya direksiyon titreşiminin; aşınmış balatalar, diskler, kaliperler, süspansiyon parçaları ve disklerdeki problemler dahil olmak üzere çeşitli mekanik nedenleri olabileceği belirtiliyor.
Bu nedenle "pedal titriyor = ABS bozuk" şeklinde tek bir sonuca ulaşmak doğru değildir.
ABS arızasının nedeni tekerlek hız sensörü olabilir
ABS'nin çalışmasında tekerlek hız sensörlerinin kritik bir görevi vardır.
Bu sensörler tekerleklerin dönüş hızını algılayarak kontrol sistemine bilgi gönderir. ABS, çekiş kontrolü ve elektronik denge sistemleri bu verilerden yararlanır.
Sensörde arıza oluşması, sensör kablosunun zarar görmesi, bağlantı problemi veya sensörün doğru sinyal üretememesi ABS kontrol ünitesinin ilgili tekerleğin hızını doğru değerlendirememesine neden olabilir.
Bu nedenle ABS lambası yandığında doğrudan "ABS pompası bozulmuş" veya "ABS beyni değişecek" sonucuna varmak doğru değildir.
Arızanın elektronik teşhis cihazıyla okunması ve hangi tekerlek veya devrede hata bulunduğunun belirlenmesi gerekir.
ABS sensörü kirlenirse ne olur?
Tekerlek çevresinde yoğun kir, metal parçacıkları veya yol şartlarından kaynaklanan birikimler sensörün doğru çalışmasını etkileyebilir. Ancak her ABS lambası yandığında sensörü söküp temizlemek de doğru teşhis yöntemi değildir.
Çünkü sensörün kendisi kadar kablo, soket, manyetik okuyucu yüzey, rulman üzerindeki ilgili bölüm veya ABS'nin veri aldığı diğer parçalar da kontrol edilmelidir.
Özellikle araç yakın zamanda fren, rulman, aks veya tekerlek bölgesinde işlem gördüyse ABS sensör kablosunun ve bağlantılarının kontrol edilmesi önemlidir.
ABS ışığı yanıp sonra sönüyorsa ne anlama gelir?
Bazı durumlarda ABS sistemi geçici bir hata algılayabilir. Araç yeniden çalıştırıldığında uyarı lambası sönebilir.
Ancak ışığın sonradan sönmesi, problemin kesin olarak ortadan kalktığını göstermez.
Modern araçlar birçok arızayı elektronik kontrol ünitesine hata kodu olarak kaydedebilir. Bu nedenle uyarı lambası daha sonra sönse bile daha önce yaşanan olayın servis cihazıyla kontrol edilmesi faydalı olabilir.
Özellikle ABS lambası zaman zaman yanıyor ve ardından kendiliğinden sönüyorsa "önemsizmiş" diyerek konuyu tamamen kapatmak yerine arızanın nedeninin araştırılması daha güvenlidir.
Sert frende pedal titriyor ama ABS ışığı yanmıyor
Bu durumda ilk bakılması gereken konu ABS olmak zorunda değildir.
Eğer titreşim yalnızca çok sert fren sırasında meydana geliyor ve aynı anda pedal hızlı şekilde pulsasyon yapıyorsa ABS'nin devreye girmesi oldukça olasıdır.
Ancak titreşim yüksek hızlarda yapılan daha hafif frenlemelerde de ortaya çıkıyorsa fren diskleri ve balatalar başta olmak üzere mekanik fren sistemi incelenmelidir.
Örneğin 100 kilometre/saat civarında fren yaptığınızda direksiyon belirgin şekilde titriyor, ancak düşük hızlarda bu titreşim kayboluyorsa fren sisteminde mekanik bir problem olma ihtimali değerlendirilmelidir.
Bu tür belirtilerde aracı kullanmaya devam ederek sorunun büyümesini beklemek doğru değildir.
Fren pedalının titremesi ile direksiyonun titremesi aynı şey mi?
Hayır.
Pedalda hissedilen titreşim ile direksiyondaki titreşim aynı kaynaktan gelmek zorunda değildir.
ABS devreye girdiğinde pedal pulsasyonu oldukça belirgin olabilir. Direksiyon ise özellikle ön fren sistemi, tekerlek, lastik veya süspansiyon kaynaklı sorunlarda daha fazla titreşebilir.











